تبلیغات
هر چی بخوای هست - دانش
 
هر چی بخوای هست
ورزش ارزش بینش
یکشنبه 19 تیر 1390 :: نویسنده : بهنام رشیدی ملکی

می‌دانیم که زمین در ابتدا به حالت کره گداخته‌ای

 

بوده‌است که پس از طی میلیون‌ها سال بخش

 

خارجی آن به صورت قشر سختی در آمد. این پوسته

 

به دفعات بر اثر عبور مواد مذاب درونی سوراخ گردید و

 

سنگ‌های آتشفشانی زیادی به سطح آن رسید. این

 

 عمل حتی در عصر کنونی نیز ادامه دارد. تمام

 

پدیده‌هایی که با فوران توده‌های مذاب بستگی دارند،

 

 پدیده آتشفشانی می‌گویند و علمی را که هدف آن

 

بررسی این پدیده‌هاست آتشفشان‌شناسی

 

می‌نامند.

 

 

وقتی که از فعالیت آتشفشانی صحبت می‌شود در

 

فکر خود فوران‌های بزرگ، سیل‌هایی از گدازه،

 

بهمن‌هایی از سنگ‌های گرم و خاکستر، گازهای

 

 سمی و خطرناک و انفجارهای شدید در نظر مجسم

 

 می‌نماییم که با مرگ و خرابی همراه است. به قول

 

ریتمن کسی که این حوادث را می‌بیند هرگز

 

نمی‌تواند فراموش کند و این امر به قدرت عظیم

 

طبیعت و ضعف نیروی انسانی مربوط می‌باشد.

 

بزرگترین آتشفشانی که تا کنون به وسیله بشر

 

کشف شده‌است، الیمپوس مونز یا کوه المپوس نام

 

 دارد که در بهرام واقع است. شواهد به دست آمده

 

 از طریق عکس‌برداری‌های سفینهٔ فضایی مارینر ۹

 

نشان می‌دهد که ارتفاع این آتشفشان احتمالاً ۲۳

 

کیلومتر بوده و کالدرای آن نیز ۶۵ کیلومتر عرض دارد.

 

رابطهٔ آتشفشان‌شناسی با سایر علوم زمینی

 

 

ژئوفیزیک: برای اثبات و آگاهی از کانون‌های

 

درونی آتشفشان‌ها و پیشگویی شکل و محل و

 

موقعیت آن.

 

 

ژئوشیمی: تعیین دقیق عناصر که بصورت مواد

 

جامد، مایع و گاز از آتشفشان خارج می‌شوند.

 

 

ترمودینامیک: برای فهم و ارزیابی نیروی حرارتی

 

 آتشفشان و انرژی حاصله از آن و رابطه تشکیل

 

مواد گداخته با حرارت و فشار و همچنین انجماد

 

آن.

 

سنگ‌شناسی: جهت اطلاع از اختصاصات گدازه و

 

 شناسایی دقیق سنگ‌های آتشفشانی.

 

رسوب‌شناسی: پراکندگی و نحوه انتشار مواد

 

جامد آتشفشانی در دریاها و خشکی‌ها که به

 

صورت خاکستر، توف، برش و... ته‌نشین

 

می شوند.

 

                      اهمیت آتشفشان‌شناسی

 

از نظر اقتصادی: استفاده از انرژی گرمایی آن و انرژی

 

 گازهای فومرولی در گردش توربین و به دست آوردن

 

 مواد شیمیایی با ارزش که امروزه در ایتالیا، زلاندنو،

 

ژاپن و ایسلند اهمیت پیدا کرده‌است و در کشور ما

 

نیز اخیراً برای استفاده از نیروی حرارتی زمین (انرژی

 

 ژئوترمال) حفاری‌هایی انجام شده‌است

 

               

نمونه‌ای از فوران‌های مهم دنیا

  1. آتشفشان وزوو

2.آتشفشان مونالوآ

 

3.آتشفشان پله

 

4.آتشفشان بزیمیانی

 

5.آتشفشان پاری کوتین در مکزیک

 

6.آتشفشان سنت هلن

 

                  

                  اقسام آتشفشان‌ها 

  1. آتشفشان‌های نقطه‌ای که مواد گداخته از یک

 

محل بیرون می‌آید (آتشفشان نوع مرکزی).

 

2.آتشفشان‌های شکافی یا خطی که فوران آن در

 

امتداد یک شکاف صورت می‌گیرد.

 


انواع آتشفشان‌های نقطه‌ای عبارتند از:

 

  1. آتشفشان‌های نوع هاوایی یا سپری

 

2.آتشفشان‌های نوع استرومبولی

 

3.آتشفشان‌های پرکابی

 

4.آتشفشان‌های نوع پله

 

5.آتشفشان‌های نوع ولکانو

 

انواع آتشفشان‌های شکافی یا خطی عبارتند از:

 

 

  1. فوران‌های خطی غیر انفجاری

 

2.فوران‌های خطی انفجاری

             زلزله

 

زمین‌لرزه یا زلزله، لرزش و جنبش خفیف یا شدید

 

 زمین است که به علت آزاد شدن انرژی ناشی از

 

گسیختگی سریع در گسلهای پوستهٔ زمین در مدتی

 

 کوتاه به وقوع می‌پیوندد. محلی که منشأ زلزله بوده

 

 و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون زلزله، و نقطهٔ

 

بالای کانون در سطح زمین را مرکز زلزله گویند. پیش

 

از وقوع زمین‌لرزه اصلی معمولاً زلزله‌های نسبتاً

 

خفیف‌تری در منطقه روی می‌دهد که به پیش‌لرزه

 

معروفند. به لرزشهای بعدی زمین‌لرزه نیز پس‌لرزه

 

گویند که با شدت کمتر و با فاصله زمانی گوناگون

 

میان چند دقیقه تا چند ماه رخ می‌دهند. زلزله به سه

 

 صورت عمودی، افقی و موجی بوقوع می‌رسد که

 

قسم آخر از شایعترین آنهاست. زمین لرزه (لرزه یا

 

زلزله) نتیجه رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته

 

زمین است که امواج مرتعشی را ایجاد می‌کند. زمین

 

 لرزه‌ها توسط دستگاه زلزله سنج یا لرزه نگارثبت

 

می‌شوند. مقداربزرگی یک زلزله (ریشتر) طبق قرارداد

 

 گزارش می‌شود، زلزله‌های کوچکتر ازشدت ۳اغلب

 

غیر محسوس و بزگتر از ۷ خسارت‌های جدی را به بار

 

 می‌آورند. شدت لرزه با روش اصلاح شده مرکالی

 

 اندازگیری می‌شود. در نزدیکی سطح زمین، زلزله به

 

 صورت ارتعاش یا گاهی جابجایی زمین نمایان

 

می‌شود. زمانی که مرکز زلزله در داخل دریا باشد،

 

بستر دریا به میزانی تغیر مکان می‌یابد که باعث ایجاد

 

 سونامی می‌شود. ارتعاشات زمین همین‌طورریزش

 

 کوه و گاهی فعالیت‌ها ی آتشفشانی را موجب

 

می‌شود. درحالت کلی کلمه زمین لرزه هر نوع

 

ارتعاشی را در بر می‌گیرد – چه ارتعاش طبیعی چه

 

 مصنوعی توسط انسان - که موجب ایجاد امواج

 

مرتعش می‌شود. زمین لرزه‌ها اغلب معلول

 

شکستگی‌های گسل‌ها هستند، و همین‌طور

 

فعالیت‌ها ی آتشفشانی، ریزش کوه‌ها، انفجار

 

معدن‌ها، و آزمایشات هسته‌ای. نقطه اغازین شکاف

 

 لرزه را کانون می‌نامند. مرکز زلزله نقطه‌ای است در

 

 راستای عمودی کانون و در سطح زمین.

 

            زلزله‌های طبیعی

 

زلزله‌ها در هر جای زمین که در آن به میزان کافی

 

انرژی کشسانی ذخیره شده باشد، در امتداد صفحهٔ

 

گسل و شکستگی رخ خواهند داد. در مرزهای

 

 صفحه‌های تبدیل ویا همگرا، که بزرگترین صفحه‌های

 

 گسل روی زمین را ایجاد می‌کنند، صفحات کنار

 

یکدیگر حرکت یکنواخت و aseismically خواهند داشت

 

 اگرهیچ بی نظمی یا ناهمواری در امتداد مرزهای

 

آنها که باعث افزایش مقاومت اصطکاکی می‌شود،

 

وجود نداشته باشد. اکثر مرزها دارای این ناهمواری‌ها

 

 هستند و این منجر به یک شکل از رفتار چوب –

 

 لغزشی((stick-slip behavior می‌شود. هنگامی که

 

 مرزهای صفحه قفل شده باشد، ادامه حرکت نسبی

 

 بین صفحات منجر به افزایش تنش و در نتیجه افزایش

 

انرژی ذخیره شده در حجم اطراف سطح گسل

 

می‌شود. این افزایش ادامه می‌یابد تا زمانی که تنش

 

 افزایش یافته به اندازه‌ای کافی برسد و از طریق

 

 شکستن ناهمواری‌ها، ناگهان از بخش قفل شدهٔ

 

 گسل اجازه لغزش بیابد و انرژی ذخیره شده را آزاد

 

 کند. این انرژی به عنوان ترکیبی از کرنش الاستیک

 

 امواج لرزه‌ای آزاد شده وتابیده شده، گرمای

 

اصطکاکی سطح گسل، و شکستن سنگ، که در

 

نتیجه باعث ایجاد زلزله می‌شود. این روند تدریجی

 

ساخت تنش و کرنش که موجب شکست ناگهانی

 

وتولید زلزله‌است به عنوان تئوری الاستیک واکنش

 

خوانده می‌شود. تخمین زده می‌شود که تنها ۱۰

 

درصد یا کمتر از کل انرژی زلزله به صورت انرژی

 

لرزه‌ای تابیده می‌شود. بیشتر انرژی زلزله صرف رشد

 

 شکستگی یا تبدیل به حرارت تولید شده توسط

 

اصطکاک می‌شود. بنابراین، زمین لرزه انرژی پتانسیل

 

 کشسانی زمین را کاهش می‌دهد و درجه حرارت آن

 

 را افزایش می‌دهد، اگرچه این تغییرات نسبت به

 

جریان همرفت و رسانایی گرمای خارج از اعماق زمین

 

 ناچیزاست.

 

            انواع گسل زلزله

 

سه نوع عمده از گسل وجود دارد که ممکن است

 

موجب زلزله بشوند: عادی، معکوس (محوری) و ضربه

 

 ای- لغزشی. گسل‌های نرمال و معکوس نمونه‌هایی

 

 از شیب - لغزش هستند، که در آن جابه جایی در

 

امتداد گسل در جهت شیب و حرکت بر روی آنها

 

شامل مؤلفه عمودی می‌شود. گسل نرمال عمدتاً در

 

 حوزه‌هایی رخ می‌دهد که پوسته مانند مرز واگرا در

 

 حال تمدید شدن است. گسل معکوس در مناطقی

 

که پوسته مانند مرز همگرا در حال کوتاه شدن است

 

رخ می‌دهد. گسل‌ها ی ضربه‌ای - لغزشی

 

ساختمان‌های شیب داری دارند که دو طرف گسل به

 

صورت افقی در کنار یکدیگر می‌لغزند؛ مرزهای تبدیلی

 

 نوع خاصی از گسل ضربه‌ای – لغزشی هستند.

 

زلزله‌های بسیاری ناشی از جنبش در گسل‌ها یی

 

هستند که شامل هر دو نوع شیب - لغزش و ضربه

 

ای- لغزشی است، این لغزش به عنوان مورب

 

شناخته شده‌است.

 

   زمین لرزه‌های دور از مرزهای صفحه‌ها   

 

ازآنجایی که مرزهای صفحه‌ها در درون سنگ کره

 

قاره‌ها رخ می‌دهد، تغییر شکل در منطقه‌ای بسیار

 

بزرگ تر از مرز صفحه پخش شده‌است. مانند تبدیل

 

 قاره‌ای گسل سان آندریاس، بسیاری از زمین لرزه‌ها

 

 به دور از مرز صفحه رخ می‌دهند و به گونه‌های

 

توسعه یافته در منطقه وسیع تری از تغییر شکل

 

ناشی از نا منظمی در رابطه با گسل ردیابی هستند

 

 (به عنوان مثال منطقه «بزرگ خم».) زلزله نورتریج با

 

 جنبش در رانش کوه درون چنین منطقه‌ای در ارتباط

 

بود. مثال دیگر مرز صفحه همگرا و به‌شدت مایل بین

 

پلیت عربی و اوراسیا است که بخشی از شمال

 

غربی کوههای زاگرس می‌باشد. تغییر شکل در ارتباط

 

 با مرز این صفحه به پوستهٔ تقریباً خالص که

 

جنبش‌های عمود بر مرز در منطقه وسیعی درجنوب

 

غربی و حرکات تقریباً خالص ضربه ای- لغزشی در

 

امتداد گسل‌های اصلی نزدیک به مرز واقعی صفحه‌ها

 

 تقسیم می‌شود. این توسط مکانیسم کانونی زمین

 

لرزه نشان داده‌است. همه صفحات تکتونیکی میدان

 

تنش داخلی ناشی از تعاملات خود با صفحات مجاور و

 

 بارگیری و یا تخلیه رسوبی دارند. (به عنوان مثال

 

deglaciation.) این تنش‌ها ممکن است برای ایجاد

 

شکست در امتداد گسل صفحه‌های موجود کافی

 

باشند، و زلزله‌های میان صفحه‌ای را ظاهر کننند.

 

کانون-کم عمق وکانون-عمیق زلزله

 

اکثر زلزله تکتونیکی در حلقه آتش درعمقی کمتراز

 

ده‌ها کیلومتر ناشی می‌شوند. زلزله‌های درعمق

 

کمتر از ۷۰ کیلومتر به عنوان زمین لرزه‌ها ی کانون-کم

 

 عمق طبقه بندی می‌شوند، در حالی که با فاصله

 

کانونی بین ۷۰ و ۳۰۰ کیلومتر معمولاً 'کانون-میانی '

 

 یا 'زلزله متوسط عمق' نامیده می‌شوند. در مناطق

 

فرورانش، جایی که پوسته اقیانوسی مسن تر و

 

سردتر در بشقاب تکتونیکی دیگر می‌رود، زلزله‌ها

 

ممکن است در عمق بسیار بیشتری (در محدوده

 

۳۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر) رخ دهند. این نواحی مرتعش

 

فعال همراه با فرورانش به عنوان مناطق Wadati -

 

Benioff شناخته شده‌است. کانون-عمیق زلزله‌ها در

 

 عمق زیاد می‌باشند که در آن ناحیه، سنگ کره با

 

توجه به درجه حرارت بالا و فشار دیگر شکننده

 

نیست. مکانیسم احتمالی برای نسل کانون-عمیق

 

زلزله‌ها ناشی از الوین تحت تغییر فاز به

 

ساختارصلبی است.

                 ناصرفکوهی

 

 

ناصر فکوهی (زادهٔ ۱۳۳۵ خورشیدی در تهران

 

 انسان‌شناس، نویسنده و

 

 مترجم ایرانی‌است. وی همچنین دانشیار گروه

 

انسان‌شناسی دانشکده

 

علوم اجتماعی دانشگاه تهران، مدیر تارنمای

 

انسان‌شناسی و فرهنگ و

 

 

 

عضو انجمن بین‌المللی جامعه‌شناسی و

 

ایران‌شناسی‌است.

 

 

 

 

فکوهی دکترای جدید انسان‌شناسی سیاسی

 

خود را در سال ۱۳۷۳ از

 

 

 

دانشگاه پاریس دریافت کرد. وی آثار متعددی در

 

حوزه انسان‌شناسی —اعم

 

 

 

از تألیف و ترجمه— دارد. از مهمترین تألیفات وی

 

می‌توان به کتاب‌های تاریخ

 

 

 

اندیشه و نظریه‌های انسان‌شناسی،

 

انسان‌شناسی شهری و پاره‌های

 

 

 

 انسان‌شناسی اشاره کرد. همو گفت‌و‌گوها و

 

میزگردهای فراوانی با

 

 

 

اندیشمندان ایرانی همچون عبدالله کوثری، رامین

 

جهانبگلو، علی

 

 

 

بلوکباشی، شهلا حائری و غیره در ارتباط با

 

انسان‌شناسی و حوزه‌های

 

مرتبط با آن داشته‌است.

 

رامین جهانبگلو در مقاله‌ای در تارنمای اندیان

 

اکسپرس، فکوهی را در کنار

 

جواد طباطبایی، بابک احمدی، حمید عضدانلو،

 

 موسی غنی‌نژاد و فاطمه

 

صادقی جزو روشنفکران گفتمانی دانسته که در

 

مقابل روشنفکران دهه

 

 هفتاد و هشتاد قرار می‌گیرند.

 

ایشان در گفتگوها و مقالات خود درباره موضوعات

 

متفاوتی همچون جوانان و

 

ازدواج آنها، زنان، مشکلات نظام دانشگاهی، بومی

 

 گزینی، نقد فیلم‌های

 

 داستانی و مستند و وقایع سیاسی خاورمیانه را با

 

 نگاهی انسان شناسانه

 

 

 

 و همچنین رویکرد اخیر خود در ارتباط با اقوام و

 

حوزه‌های مختلف فرهنگ و

 

 

 

هویت قومی و غیره را در مجلات، روزنامه‌ها،

 

 تارنماهای خبری و جامعه

 

 

 

شناسی داخل و خارج از ایران و همچنین جلسات

 

نقد و بررسی در

 

 

 

اجلاس‌های مختلف ارائه داده است. همچنین پروژه

 

انسان‌شناسی تاریخ

 

 

 

فرهنگی ایران معاصر را که بیشتر ملهم از نظریات

 

پسا‌آنال می‌باشد را در

 

 

 

حال مدیریت و کامل کردن آن است.

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
دوشنبه 27 شهریور 1396 05:09 ق.ظ
What's up, I log on to your blogs regularly. Your story-telling style is witty, keep
it up!
سه شنبه 22 فروردین 1396 01:40 ب.ظ
Awesome blog! Is your theme custom made or did you download it from somewhere?
A design like yours with a few simple adjustements would really make my blog
stand out. Please let me know where you got your design. Appreciate
it
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


درباره وبلاگ



مدیر وبلاگ : بهنام رشیدی ملکی
نظرسنجی
آیا از وبلاگم تا چه حد راضی هستی؟







آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
قالب وبلاگ
گالری عکس
دریافت همین آهنگ